HypothekenOverwaarde

Belangrijk: belasting op overwaarde in 2026: dit moet je weten

Geupdatet op:Geplaatst op:

Je verkoopt je woning met een flinke overwaarde. Na het aflossen van de hypotheek blijft er bijvoorbeeld โ‚ฌ 100.000 over. Een mooi bedrag, maar dan komt al snel de vraag: moet je belasting betalen over die overwaarde?

Dat hangt vooral af van wat je met het geld doet. Koop je een nieuwe woning, laat je het op je spaarrekening staan, schenk je een deel aan je kinderen of neem je overwaarde op zonder te verhuizen? Iedere situatie kan andere fiscale gevolgen hebben.

In dit artikel leggen we uit wanneer je in 2026 belasting betaalt over je overwaarde, wanneer niet en met welke regels je rekening moet houden. Ook kijken we kort vooruit naar 2027.

Samengevat: betaal je belasting over de overwaarde van je huis in 2026

Of je belasting betaalt over je overwaarde, hangt af van wat je met de overwaarde doet. Kort samengevat:

  • Overwaarde blijft in je eigen woning: je betaalt geen aparte belasting over de overwaarde.
  • Je verkoopt je woning: over de vrijgekomen overwaarde betaal je niet direct belasting.
  • Je houdt de overwaarde als spaargeld of belegging: het bedrag kan meetellen als vermogen in box 3.
  • Je koopt een nieuwe woning: door de bijleenregeling kan de overwaarde invloed hebben op je hypotheekrenteaftrek.
  • Je neemt overwaarde op: gebruik je een extra lening niet voor je eigen woning, dan is de rente over dat deel in principe niet aftrekbaar.
  • Je gebruikt overwaarde voor een verbouwing of verduurzaming: de rente over een daarvoor afgesloten lening kan onder voorwaarden wel aftrekbaar zijn.
  • Je schenkt overwaarde: voor de ontvanger kan schenkbelasting gelden als de schenking boven de toepasselijke vrijstelling uitkomt.
  • Overwaarde bij een erfenis: er is geen aparte belasting op de overwaarde, maar de waarde van de woning kan wel onderdeel zijn van de erfenis waarover erfbelasting verschuldigd is.

Overwaarde is dus niet automatisch belast. Vooral wat je met de overwaarde doet, bepaalt welke fiscale regels van toepassing zijn.

Wat betekent belasting op je overwaarde?

Heb je overwaarde op je woning? Dan betekent dat niet automatisch dat je daar belasting over moet betalen. Of belasting een rol speelt, hangt vooral af van wat je met de overwaarde doet.

Het maakt bijvoorbeeld verschil of de overwaarde in je woning blijft zitten, je de overwaarde opneemt, je jouw woning verkoopt of de overwaarde gebruikt voor een volgende koopwoning. Ook het doel waarvoor je het geld gebruikt kan belangrijk zijn.

Je kunt grofweg te maken krijgen met de volgende situaties:

  • De overwaarde blijft in je woning.
  • Je neemt de overwaarde op.
  • Je verkoopt je woning en koopt geen nieuwe woning.
  • Je verkoopt je woning en koopt wel een nieuwe woning.
  • Je gebruikt de overwaarde voor bijvoorbeeld een schenking.

Per situatie kunnen de fiscale gevolgen verschillen. Denk aan vermogensbelasting in box 3, hypotheekrenteaftrek, de bijleenregeling of schenkbelasting.

Is de overwaarde op je huis belastingvrij?

Ja, de overwaarde in je eigen woning is in 2026 in principe belastingvrij. Je betaalt niet automatisch belasting omdat je woning meer waard is dan je openstaande hypotheek.

Ook wanneer je de overwaarde gebruikt voor de aankoop van een volgende eigen woning of voor het verbouwen of verduurzamen van je huidige woning, betaal je geen belasting over de overwaarde zelf. Wel kunnen er andere fiscale regels gelden, bijvoorbeeld voor je hypotheekrenteaftrek.

Komt de overwaarde vrij en houd je het geld bijvoorbeeld aan als spaargeld of belegging? Dan kan het bedrag wel meetellen als vermogen in box 3.

De overwaarde zelf is dus niet belast zolang deze in je eigen woning zit. Dat betekent niet dat de waarde van je woning helemaal geen invloed heeft op je belastingen. De WOZ-waarde van je woning speelt bijvoorbeeld een rol bij het eigenwoningforfait en de onroerendezaakbelasting (OZB). Een hogere WOZ-waarde kan daardoor wel gevolgen hebben voor de belasting en gemeentelijke lasten die je betaalt.


Lees ook: Strengere hypotheekregels voor 50 plussers: wat verandert er?


Hoe zit het met de vermogensbelasting over de overwaarde?

Zolang de overwaarde in je eigen woning zit, betaal je hierover geen vermogensbelasting in box 3. Komt de overwaarde vrij en zet je het geld bijvoorbeeld op een spaarrekening of gebruik je het om te beleggen? Dan kan het bedrag wel meetellen als vermogen in box 3.

Hoeveel vermogen is in 2026 belastingvrij?

In 2026 geldt een heffingsvrij vermogen van โ‚ฌ 59.357 per persoon. Heb je een fiscale partner? Dan is de gezamenlijke vrijstelling โ‚ฌ 118.714. Hierbij telt niet alleen de vrijgekomen overwaarde mee, maar ook je andere spaargeld en beleggingen.

Over het vermogen boven de vrijstelling betaal je niet rechtstreeks 36% belasting. Voor de berekening van box 3 wordt gekeken naar het soort vermogen. Voor 2026 wordt voor spaargeld voorlopig gerekend met 1,28% rendement en voor beleggingen en andere bezittingen met 6,00%. Over het berekende box 3-inkomen geldt een belastingtarief van 36%.

Onderstaande tabel geeft een vereenvoudigde indicatie bij โ‚ฌ 100.000 vermogen boven het heffingsvrije vermogen:

Vermogen boven vrijstellingSoort vermogenRendement 2026BelastingtariefIndicatie belasting
โ‚ฌ100.000Spaargeld1,28%36%ca โ‚ฌ461
โ‚ฌ100.000Beleggingen6,0%36%ca โ‚ฌ2.160

Voorbeeld: overwaarde op je spaarrekening

Stel, je hebt โ‚ฌ25.000 spaargeld en na de verkoop van je woning ontvang je โ‚ฌ60.000 aan overwaarde. Laat je dit bedrag op je spaarrekening staan, dan heb je in totaal โ‚ฌ85.000 aan spaargeld.

Ben je alleenstaand en heb je verder geen vermogen of box 3-schulden? Dan kom je boven het heffingsvrije vermogen van โ‚ฌ 59.357 uit. Een deel van je vermogen telt daardoor mee voor de berekening van de belasting in box 3.

Let op: voor box 3 kijkt de Belastingdienst naar je vermogen op 1 januari van het belastingjaar. Het moment waarop je overwaarde vrijkomt, kan daarom van belang zijn.

Belasting op overwaarde: bij welke situatie betaal je belasting?

Wat er fiscaal met je overwaarde gebeurt, hangt vooral af van je situatie en wat je met het geld doet. Verkoop je je woning, neem je de overwaarde op of schenk je een deel ervan? Iedere keuze kan andere gevolgen hebben voor bijvoorbeeld je hypotheekrenteaftrek, vermogen in box 3 of schenkbelasting.

Hieronder leggen we de belangrijkste situaties uit.

Situatie 1: Je verkoopt je woning en koopt geen nieuwe woning

Situatie 1: Je verkoopt je woning en koopt geen nieuwe woning

Verkoop je jouw woning met overwaarde en koop je geen nieuwe woning? Dan krijg je de overwaarde na aflossing van je hypotheek en eventuele kosten vrij tot je beschikking. Je betaalt niet direct belasting over deze overwaarde.

Houd je het geld vervolgens aan als spaargeld of gebruik je het om te beleggen? Dan kan het bedrag wel meetellen als vermogen in box 3. Zoals hierboven uitgelegd, hangt de uiteindelijke belasting af van je totale vermogen en het heffingsvrije vermogen.

Rekenvoorbeeld

Stel:

  • Je verkoopt je woning voor โ‚ฌ450.000.
  • Je openstaande hypotheek bedraagt โ‚ฌ340.000.
  • Vereenvoudigd gerekend blijft er โ‚ฌ110.000 overwaarde over.

Ga je daarna huren en staat de โ‚ฌ 110.000 op je spaarrekening? Dan kan dit bedrag op de eerstvolgende relevante peildatum meetellen bij je vermogen in box 3.

Koop je binnen drie jaar alsnog een nieuwe eigen woning? Dan kan je eerdere overwaarde via de bijleenregeling opnieuw belangrijk worden voor de hypotheekrenteaftrek.

Situatie 2: Je verkoopt je woning en koopt wel een nieuwe woning

Situatie 2: Je verkoopt je woning en koopt wel een nieuwe woning

Verkoop je jouw woning met overwaarde en koop je daarna een andere eigen woning? Dan krijg je te maken met de bijleenregeling. De overwaarde van je verkochte woning kan hierdoor invloed hebben op het bedrag van je nieuwe hypotheek waarover je de rente mag aftrekken.

Je bent niet verplicht om de overwaarde daadwerkelijk in je nieuwe woning te steken. Doe je dit niet en leen je dat bedrag extra voor de nieuwe woning? Dan is de rente over dat extra geleende deel in principe niet aftrekbaar.

Rekenvoorbeeld

Stel dat je een woning koopt van โ‚ฌ 500.000 en een eigenwoningreserve van โ‚ฌ 200.000 hebt. Vereenvoudigd gerekend kun je dan voor maximaal โ‚ฌ 300.000 een nieuwe eigenwoningschuld aangaan waarvan de rente aftrekbaar kan zijn. Financier je toch de volledige โ‚ฌ 500.000 met een hypotheek, dan is de rente over het extra geleende deel in principe niet aftrekbaar.

Een eigenwoningreserve vervalt in principe na drie jaar. Daarna kan deze eerdere overwaarde geen beperking meer vormen voor de hypotheekrenteaftrek van een nieuwe eigen woning.

Situatie 3: Je neemt overwaarde op en blijft in je woning wonen

Situatie 3: Je neemt overwaarde op en blijft in je woning wonen

Je hoeft je woning niet te verkopen om overwaarde te benutten. Je kunt bijvoorbeeld je hypotheek verhogen of een tweede hypotheek afsluiten. Voor de belasting is vooral belangrijk waarvoor je het geleende geld gebruikt.

Gebruik je de extra hypotheek voor het verbouwen of verduurzamen van je eigen woning? Dan kan de rente over dit deel van de lening onder voorwaarden aftrekbaar zijn.

Gebruik je het geld voor een ander doel, zoals een auto, vakantie, schenking of aanvulling op je inkomen? Dan is de rente over dat deel van de hypotheek in principe niet aftrekbaar.

Laat je het opgenomen bedrag langere tijd op je rekening staan of beleg je het? Dan kan het geld daarnaast gevolgen hebben voor je vermogen in box 3.

Situatie 4: Overwaarde bij een scheiding

Situatie 4: Overwaarde bij een scheiding

Ga je uit elkaar en hebben jullie samen een koopwoning met overwaarde? Dan hangt het af van wat er met de woning gebeurt. Jullie kunnen de woning verkopen en de overwaarde verdelen, of รฉรฉn van jullie kan in de woning blijven en de ander uitkopen.

Bij verkoop wordt de overwaarde verdeeld op basis van de eigendomsverhouding en de afspraken die jullie hebben gemaakt. Jouw deel van de overwaarde kan vervolgens een eigenwoningreserve worden. Koop je binnen drie jaar een nieuwe eigen woning, dan kan dit via de bijleenregeling gevolgen hebben voor het bedrag waarover je hypotheekrente mag aftrekken.

Blijft รฉรฉn van jullie in de woning wonen en wordt de ander uitgekocht? Dan kunnen andere fiscale regels gelden. Vooral de eigendomsverhouding, de bestaande hypotheek en de manier waarop de uitkoop wordt gefinancierd zijn daarbij belangrijk.

Let op: bij een scheiding kan de fiscale situatie snel ingewikkeld worden. Laat daarom vooraf berekenen wat de verkoop of uitkoop betekent voor je hypotheek en hypotheekrenteaftrek.

Neem vrijblijvend contact op

Situatie 5: Je schenkt (een deel van) je overwaarde

Situatie 5: Je schenkt (een deel van) je overwaarde

Je kunt de overwaarde van je woning ook gebruiken om bijvoorbeeld geld aan je kinderen te schenken. Neem je hiervoor extra hypotheek op? Dan is de rente over dit deel van de lening in principe niet aftrekbaar. Je gebruikt het geleende geld namelijk niet voor de aankoop, verbetering of het onderhoud van je eigen woning.

Voor de ontvanger van de schenking kan daarnaast schenkbelasting gelden. In 2026 mogen ouders jaarlijks โ‚ฌ 6.908 belastingvrij aan hun kind schenken. Voor schenkingen aan bijvoorbeeld kleinkinderen of andere personen geldt in 2026 een jaarlijkse vrijstelling van โ‚ฌ 2.769.

Is je kind tussen de 18 en 40 jaar? Dan kan onder voorwaarden een eenmalig verhoogde vrijstelling gelden. In 2026 bedraagt de eenmalige vrijstelling voor een vrij te besteden schenking van ouders aan een kind โ‚ฌ 33.129. Voor een dure studie kan onder aanvullende voorwaarden een hogere vrijstelling van โ‚ฌ 69.009 gelden.

De voormalige verhoogde vrijstelling voor een schenking voor de eigen woning, beter bekend als de jubelton, bestaat niet meer. Geld schenken voor de aankoop van een woning kan nog steeds, maar daarvoor geldt geen aparte verhoogde vrijstelling meer.

Let op: bij grotere schenkingen kunnen aanvullende voorwaarden en aangifteverplichtingen gelden. Controleer daarom vooraf welke vrijstelling in jouw situatie van toepassing is.


Lees hier alles over het opnemen van overwaarde


Betaal je erfbelasting over de overwaarde?

Bij het overlijden van een huiseigenaar kan een woning met overwaarde onderdeel zijn van de erfenis. Erfgenamen betalen niet rechtstreeks belasting over de overwaarde, maar mogelijk wel erfbelasting over de waarde van hun erfenis. Daarbij worden ook de woning en eventuele hypotheekschuld meegenomen.

Hoeveel erfbelasting je betaalt, hangt onder andere af van je relatie tot de overledene en de waarde van jouw deel van de erfenis. Voor kinderen geldt in 2026 een vrijstelling van โ‚ฌ26.230. Over het belastbare deel tot โ‚ฌ158.669 betalen kinderen 10% erfbelasting en over het meerdere 20%.

Zijn er meerdere erfgenamen? Dan wordt per erfgenaam gekeken naar de waarde van het erfdeel en de vrijstelling die voor die persoon geldt.

Vooruitblik 2027: belasting op overwaarde

Ook in 2027 komt er naar de huidige plannen geen aparte belasting op de overwaarde van je eigen woning. Zolang de overwaarde in je woning zit, wordt deze dus niet als vermogen in box 3 belast.

Komt de overwaarde vrij, bijvoorbeeld na verkoop van je woning, dan kan het bedrag wel meetellen in box 3. Ook wanneer je (een deel van) de overwaarde schenkt, blijven de regels en vrijstellingen voor de schenkbelasting van belang. Deze bedragen worden jaarlijks aangepast.

Het nieuwe box 3-stelsel op basis van werkelijk rendement stond eerder gepland voor 2027, maar de beoogde ingangsdatum is inmiddels 1 januari 2028.

De fiscale regels en bedragen voor 2027 worden de komende periode verder duidelijk. Zodra er meer definitief bekend is, werken we dit artikel bij met de belangrijkste wijzigingen voor jouw

Oversluiten.nl als jouw onafhankelijke adviseur

Bij Oversluiten.nl combineren we meer dan 20 jaar ervaring in de branche met de expertise van onze hypotheekadviseurs. Elk lid van ons team is toegewijd aan het begeleiden van individuen bij het overwaarde opnemen op hun woning. Onze missie is om uitmuntend advies te leveren en je te assisteren bij het maken van de juiste financiรซle beslissingen. Hierdoor kun je met vertrouwen en gemoedsrust de juiste financiรซle beslissingen nemen wanneer het gaat om het opnemen van overwaarde.

Wil je meer weten over wat je kunt met de overwaarde? Neem dan vrijblijvend contact met ons op. Ben je benieuwd naar de actuele rentestanden? Klik dan hier.

Veelgestelde vragen over belasting op overwaarde

Wat is overwaarde?

Wanneer je woning meer waard is geworden dan de lopende hypotheek, spreek je van overwaarde. Het opnemen van deze overwaarde kan bijvoorbeeld door het afsluiten van een tweede hypotheek, of door het wijzigen van je huidige hypotheekvoorwaarden.

Het is belangrijk dat je bij grote schenkingen let op de voorwaarden en fiscale gevolgen. Twijfel je? Vraag advies aan een financieel specialist.

Wanneer verlies je hypotheekrenteaftrek bij overwaarde

Gebruik je de overwaarde van je oude woning niet voor de aankoop of verbetering van je nieuwe huis? Dan kan dit gevolgen hebben voor je hypotheekrenteaftrek. Dit komt door de bijleenregeling.

Voorbeeld: Heb je โ‚ฌ 90.000 overwaarde en koop je een nieuwe woning van โ‚ฌ 450.000? Dan mag je voor maximaal โ‚ฌ 360.000 hypotheekrente aftrekken. Over het overige deel (โ‚ฌ 90.000) vervalt het recht op renteaftrek.

Laat je de overwaarde vrijkomen terwijl je in je huidige woning blijft, bijvoorbeeld met een tweede hypotheek, dan geldt de renteaftrek alleen als je het geld gebruikt voor verbouwing of verduurzaming van die woning. Gebruik je het geld anders, dan vervalt het belastingvoordeel.

Tip: Laat je goed adviseren over de bijleenregeling en de gevolgen voor je hypotheek. Een financieel expert helpt je de juiste keuze te maken.

Waar kan je de overwaarde voor gebruiken?

Je kan je overwaarde opnemen voor verschillende gebruiksdoeleinden.ย Dit kan variรซren van het investeren in een tweede woning, het financieren van een verbouwing, tot het bekostigen van de studie van je kinderen. Het is belangrijk om een duidelijk plan te hebben voor hoe je de overwaarde wilt gebruiken om te verzekeren dat dit in lijn is met je financiรซle doelen en verplichtingen.

Hieronder heeft Oversluiten.nl de gebruiksdoeleinden van de overwaarde verder uitgewerkt:

  • Tweede woning:ย Het gebruiken van de overwaarde van je huidige woning om een tweede huis te kopen, is een slimme financiรซle mogelijkheid omdat het lagere financieringskosten biedt en je vermogen laat groeien.
  • Verbouwing:ย Het inzetten van overwaarde voor het verbouwen van je woning is een effectieve manier om je huis beter te maken en tegelijkertijd de marktwaarde ervan te verhogen.
  • Verduurzamen woning:ย Het benutten van de overwaarde op je huis voor verduurzaming is een slimme zet die niet alleen je energiekosten verlaagt, maar ook bijdraagt aan een beter milieu.
  • Aanvulling pensioen:ย Het inzetten van de overwaarde van je woning als aanvulling op je pensioen biedt een financieel comfortabele oude dag door de vrijgekomen middelen slim te gebruiken.
  • Schuld afbetalen: Het gebruiken van de overwaarde van je woning voor de afbetaling van schulden kan een efficiรซnte aanpak zijn om financiรซle vrijheid te bereiken en een lagere rente te betalen. Hiermee kan je besparen op je maandlasten.
  • Schenking kinderen:ย Het inzetten van de overwaarde van je woning voor een schenking aan je kinderen biedt een unieke kans om hen financieel te ondersteunen, bijvoorbeeld bij de aankoop van hun eerste huis.

Overigens kan je ook overwaarde opnemen voor de aanschaf van een nieuwe auto, een wereldreis/vakantie of om een financiรซle buffer te hebben.

Hoe zit het met schenkbelasting bij overwaarde opnemen?

Overwaarde opnemen is op zichzelf geen schenking. Gebruik je de opgenomen overwaarde om geld aan bijvoorbeeld je kind te schenken? Dan kan de ontvanger schenkbelasting moeten betalen als het bedrag hoger is dan de geldende vrijstelling.

Neem je hiervoor een extra hypotheek of verhoog je je hypotheek? Dan is de rente over het deel dat je gebruikt voor de schenking in principe niet aftrekbaar, omdat je het geld niet gebruikt voor je eigen woning.

Wat is de eigenwoningreserve?

De eigenwoningreserve is, eenvoudig gezegd, de overwaarde die ontstaat wanneer je jouw eigen woning verkoopt. Koop je binnen drie jaar een nieuwe eigen woning? Dan kan deze eigenwoningreserve bepalen welk deel van je nieuwe hypotheek in aanmerking komt voor hypotheekrenteaftrek.

Gebruik je de eigenwoningreserve niet voor je nieuwe woning en leen je dat bedrag toch extra? Dan is de rente over dat deel van de lening in principe niet aftrekbaar. Na drie jaar vervalt de eigenwoningreserve.

Bronnen:
Belastingdienst erfbelasting
Belastingdienst vermogensbelasting
Consumentenbond

Related

Related

Geld vrijmaken
04 maart 2025
Inkomstenbelasting 2024: de 6 belangrijkste punten op een rij
Lees verder
Geld vrijmakenHypotheken
24 februari 2025
WOZ-waardes stijgen fors: daarom is controleren nu slim
Lees verder
Geld vrijmaken
26 januari 2024
De eerste salarisstrook van 2024, ben jij er op vooruit gegaan?
Lees verder
Kinderfonds-logo-online-variant-08

Lening berekenen

Bereken de mogelijkheden

Maximale hypotheek berekenen

Binnen รฉรฉn minuut, geheel vrijblijvend

Verzekering aanvragen in รฉรฉn minuut, geheel vrijblijvend

Laat ons weten welke verzekering u nodig heeft en wij helpen u verder.
Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.
Naam(Vereist)
In welke verzekering(en) heeft u interesse?(Vereist)

Overwaarde berekenen in รฉรฉn minuut, geheel vrijblijvend

Bereken de mogelijkheden

Overwaarde berekenen in รฉรฉn minuut, geheel vrijblijvend

Bereken de mogelijkheden

Overwaarde berekenen in รฉรฉn minuut, geheel vrijblijvend

Bereken de mogelijkheden

Verduurzamingshypotheek

Bereken de mogelijkheden

Seniorenhypotheek

Bereken de mogelijkheden

Lening berekenen

Bereken de mogelijkheden

Contact

Neem contact op

"*" geeft vereiste velden aan

Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.
Naam*
Mijn vraag gaat over:*

Lening oversluiten

Verken de mogelijkheden

Stap 1 van 2

Welke lening wil je oversluiten?(Vereist)

Besparen op je autoverzekering

Binnen 2 minuten weten wat we voor jou kunnen betekenen

Vraag uw woonverzekering eenvoudig aan

In een paar korte stappen verzamelen we alles wat we nodig hebben om u snel het beste advies te geven.
1Over uw woning
2Waarde & risico's
3Uw gegevens
Wat is het adres van de woning die u wilt verzekeren?
Is het een huur- of koopwoning, en maakt u deel uit van een VvE?(Vereist)
Welk type dak heeft uw woning?

Reisverzekering eenvoudig aanvragen

In een paar korte stappen verzamelen we alles wat we nodig hebben om u snel het beste advies te geven.

Solliciteer direct binnen 1 minuut

Finance your Future

"*" geeft vereiste velden aan

Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.
Naam*
Studiejaar*
Max. bestandsgrootte: 24 MB.
Upload je CV

Overwaarde berekenen in รฉรฉn minuut, geheel vrijblijvend

Bereken de mogelijkheden

Overwaarde berekenen in รฉรฉn minuut, geheel vrijblijvend

Bereken de mogelijkheden

Besparen op je verzekeringspakket, geheel vrijblijvend

In een paar korte stappen verzamelen we alles wat we nodig hebben om u snel het beste advies te geven.